In dit artikel6

Wat is een afstudeeropdracht of afstudeerstage in de life sciences?

Een afstudeeropdracht is een eigen vraag of project met een eindproduct, zoals een verslag, een onderzoeksrapport of een presentatie, dat je opleiding beoordeelt. De organisatie levert de werkplek, de dagelijkse begeleider en de vraag. Volgens de Rijksoverheid verschillen afstudeerprogramma's per opleiding, en kan de afstudeerfase uit een afstudeerstage bestaan. Aan de universiteit kan het onderzoek ook bij een externe organisatie plaatsvinden.

Wat je doet, hangt af van de afdeling. Op een QC-afdeling voer je een analysemethode uit of vergelijk je methoden. Op R&D werk je aan experimenten en resultaten, en bij regulatory affairs of klinisch onderzoek werk je aan documenten, richtlijnen of studiegegevens. Je werkt onder begeleiding en volgens de procedures van de afdeling.

Wat schrijven opleidingen zelf over afstuderen in het werkveld?

Vijf opleidingen beschrijven hun afstudeerfase op hun eigen pagina's.

Opleiding

Wat de eigen pagina zegt

Plek en begeleiding

Hogeschool Leiden, Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

Het laatste jaar staat in het teken van de afstudeerstage: een eigen project op een (bio)medisch onderzoekslaboratorium.

Genoemde plekken zijn een ziekenhuislaboratorium, een bioscience-bedrijf en ecologisch onderzoek in de Waddenzee. De regels staan in de OER.

Hogeschool Rotterdam, Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek

In het vierde studiejaar (semester 7 en 8) rond je af met een afstudeeronderzoek: zelfstandig, praktijkgericht onderzoek naar een actuele onderzoeksvraag.

Stage bij een bedrijf, ziekenhuis, start-up of onderzoeksinstituut, ook in het buitenland. Een docent en een praktijkbegeleider begeleiden je. Je bouwt een portfolio op rond vijf competenties.

Avans Hogeschool, Chemie

In het derde studiejaar kun je beginnen met je stage om werkervaring op te doen. In het vierde loop je stage en voer je het afstudeerproject uit.

Genoemde werkvelden zijn de chemische industrie, farmacie en het forensisch werkveld.

Universiteit Utrecht, master Farmacie

In het tweede jaar doe je een onderzoeksproject van 20 weken. In het derde jaar is er een keuzestage van 5 weken bij een organisatie in het farmaceutisch werkveld.

Je kiest zelf de onderzoeksgroep en het onderwerp, al dan niet in het buitenland.

Wageningen University & Research, master Biotechnology

In het tweede jaar schrijf je een masterthesis en loop je een stage binnen of buiten Wageningen.

De pagina geeft geen duur voor de stage of thesis.

De benaming, de lengte en de begeleiding verschillen per opleiding. Dit is geen uitputtend overzicht, dus lees de OER van je eigen opleiding.

Hoe vind je een afstudeerplek?

Begin bij je eigen opleiding. De afstudeercoördinator, je docenten en je studieadviseur kunnen je wijzen op organisaties waarmee de opleiding samenwerkt. Bij sommige opleidingen is er een stage- en afstudeerbureau of praktijkbureau (Avans en de HAN verwijzen bedrijven ernaar), dus vraag of dat voor jou bestaat.

Daarna kun je zelf zoeken. Gebruik de vacaturepagina's en werkgeverspagina's van HLSJobs om te zien welke organisaties actief zijn in een vakgebied of bij een functie, bijvoorbeeld via vacatures voor een quality control analyst of het vakgebied clinical research. Dat is een eerste lijst om gericht te benaderen. Of een organisatie afstudeerders plaatst, vraag je na.

Een gerichte mail werkt beter dan een algemene. Noem je opleiding, de periode, je specialisatie, het soort project dat je zoekt en waarom juist deze organisatie. Voeg je cv toe.

Hoe koppel je de opdracht aan je opleiding?

Leg de opdracht voor aan je opleiding voordat je iets tekent. Volgens de Rijksoverheid geeft de OER informatie over het afstuderen, en houdt de examencommissie toezicht op de beoordeling. Hogeschool Leiden verwijst naar de OER van de opleiding, en Hogeschool Rotterdam werkt met een portfolio en vijf competenties. Past de opdracht niet bij de eisen van je opleiding, dan pas je de vraag aan of zoek je een andere plek.

Stel de organisatie en je opleiding vooraf deze vragen:

  • Aan de opleiding: wat vraagt de OER van de opdracht, wie begeleidt en beoordeelt, welk eindproduct hoort erbij, wat is de planning en wie tekent de overeenkomst?
  • Aan de organisatie: wat is de vraag, wie is je dagelijkse begeleider, welke training krijg je vooraf, welke apparatuur en systemen mag je gebruiken en wat mag je in je verslag opnemen?

Of jouw afstudeerfase een stage of een afstudeeropdracht heet, bepaalt je opleiding. Over stage lopen in farma, biotech en medtech en opleidingen voor een carrière in life sciences lees je meer in aparte artikelen.

Wat moet je weten over geheimhouding en intellectueel eigendom?

Vraag vooraf wat vertrouwelijk is, wat je in je verslag en presentatie mag opnemen en wie de resultaten van het onderzoek mag gebruiken. Een organisatie behandelt bedrijfsinformatie, methoden en gegevens als vertrouwelijk. Je verslag blijft niet binnen de organisatie: volgens de Rijksoverheid beoordeelt de examinator van je opleiding de afstudeerproducten.

Een organisatie kan vragen om een geheimhoudingsafspraak te tekenen. Lees die, vraag wat onder vertrouwelijke informatie valt en laat een vraag over de afspraken eerst langs je opleiding gaan. Leg de afspraken schriftelijk vast. Neem geen gegevens mee naar huis of naar je opleiding zonder toestemming, deel niets op sociale media en vraag bij twijfel je begeleider.

De pagina's van de Rijksoverheid en van de opleidingen hierboven zeggen niets over geheimhouding of eigendom van resultaten. Dit is geen juridisch advies: de afspraken staan in de overeenkomst tussen jou, je opleiding en de organisatie.

Welke GxP-regels spelen op de afstudeerplek?

Dat hangt af van de afdeling. De EU-GMP-tekst noemt studenten niet apart. Volgens EudraLex Volume 4, Chapter 2 krijgen medewerkers van een geneesmiddelenfabrikant wier taken hen in productie-, opslag- of controlelaboratoria brengen training. Nieuwe medewerkers krijgen basistraining in GMP en training voor hun taken (paragraaf 2.11). Bezoekers of ongetrainde personen komen daar bij voorkeur niet; is dat onvermijdelijk, dan krijgen ze vooraf informatie en worden ze nauw begeleid (paragraaf 2.13).

Voor klinisch onderzoek staat in ICH E6(R3), onder principe 5.1, dat wie bij een studie betrokken is, voor zijn of haar taak gekwalificeerd moet zijn door opleiding, training en ervaring. De richtlijn noemt geen stagiairs. Volgens de EMA zijn de principes en Annex 1 in de EU op 23 juli 2025 in werking getreden.

Wat een organisatie voor een afstudeerder regelt, staat in de eigen procedures. Vraag vooraf welke training je krijgt, welke ruimten je niet in mag en wat je zelfstandig mag doen. In een GxP-omgeving leg je vast wat je doet, zoals iedere collega dat doet: direct, leesbaar, met datum en paraaf. Een afstudeeropdracht laat in je cv zien dat je in een gereguleerde omgeving hebt gewerkt. Beschrijf de methode, de systemen en je verantwoordelijkheid, en claim geen GxP-ervaring die je niet hebt. Lees meer in GMP uitgelegd, GCP uitgelegd en Good Documentation Practice.

Moet je een geheimhoudingsverklaring tekenen?

Dat bepaalt de organisatie, samen met je opleiding. Lees de tekst, vraag wat onder vertrouwelijke informatie valt en wat in je verslag mag voordat je tekent.

Wat is het verschil tussen een stage en een afstudeeropdracht?

De benaming verschilt per opleiding: Hogeschool Leiden schrijft over een afstudeerstage, Hogeschool Rotterdam over een afstudeeronderzoek. Wat jouw opleiding eist, staat in de OER.

Wie beoordeelt je afstudeeropdracht?

Bij een stage beoordelen de examinator van de onderwijsinstelling en de dagelijkse begeleider van de stageorganisatie samen. De examinator beoordeelt de afstudeerproducten, en de examencommissie van de opleiding houdt toezicht op de beoordeling.

Krijg je GMP-training als afstudeerder?

De GMP-tekst noemt studenten niet apart. Chapter 2 vraagt training voor medewerkers van een fabrikant wier taken hen in productie-, opslag- of controlelaboratoria brengen, en zegt dat ongetrainde personen daar bij voorkeur niet komen. Vraag de organisatie welke training zij geeft voordat je zelfstandig werkt.