Opleidingen voor een carrière in life sciences: mbo, hbo en wo

Welke opleidingen leiden naar werk in pharma, biotech en medtech?

Drie niveaus zetten je op weg: mbo voor labwerk, hbo voor laboratorium- en toegepast onderzoekswerk, en wo voor onderzoek en ontwikkeling. Een mbo-diploma in de lab-richting leidt op tot uitvoerend en analytisch labwerk. Universitaire bachelors en masters leiden op tot wetenschappelijk onderzoek en ontwikkeling.

Geen enkele opleiding is de enige route. Dezelfde functie kan met een verschillende achtergrond worden vervuld, en de werkgever zet zijn eisen zelf in de vacature. Wie uit een andere sector komt, vindt bij omscholen naar de farmasector de route die daarbij past.

Hoe zijn mbo, hbo en wo in Nederland opgebouwd?

Hogescholen bieden hoger beroepsonderwijs aan, universiteiten onderzoeksgericht onderwijs. Bron: Nuffic, hoger onderwijs in Nederland.

Mbo-niveau 3 en 4 komen overeen met niveau 3 en 4 van het Nederlandse kwalificatieraamwerk (NLQF). De tabel zet studielast, kwalificatieniveau en toegang per niveau in het hoger onderwijs op een rij.

Een hbo-propedeuse geeft geen toelatingsrecht tot een universitaire bachelor. De Rijksoverheid noemt een master van 1 tot 2 jaar en vraagt een bachelordiploma; de masters van 3 jaar staan in de tabel. Bron: Rijksoverheid, bachelor, master en associate degree.

Welke mbo-opleidingen passen bij werk in het lab?

Het kwalificatiedossier Analisten van SBB, geldig vanaf 1 augustus 2024, bevat drie kwalificaties: Allround laborant op mbo-niveau 3, en Biologisch medisch analist en Chemisch fysisch analist op mbo-niveau 4. Bron: SBB, kwalificatiedossier Analisten.

Het dossier zegt dat er geen wettelijke beroepsvereisten zijn. Wel gelden er wettelijke regels voor veiligheid, gezondheid en milieu. Een biologisch medisch analist werkt onder meer in de bioindustrie en ziekenhuizen, bijvoorbeeld met fermentoren voor bacterie- of celkweek. Een chemisch fysisch analist werkt onder meer in de farmaceutische industrie en analyseert de eigenschappen van medicijnen.

Mbo-niveau 4 geeft toegang tot verwante hbo-opleidingen, soms met extra eisen. Voor de allround laborant is doorgroei naar niveau 4 mogelijk. Het dossier noemt Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek, hbo Chemie en Bio-informatica als voor de hand liggende vervolgen. De taken van de analist staan in het artikel over werken als laborant of analist. Bekijk daarna de actuele vacatures voor laboranten.

Welke hbo-opleidingen passen bij pharma, biotech en medtech?

Twee hbo-opleidingen sluiten aan bij labwerk en toegepast onderzoek: Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek (BML) en Chemie. Beide zijn hbo-bachelors van 240 ECTS. Hieronder staan van elke opleiding twee hogescholen.

De HAN in Nijmegen biedt BML voltijd aan, ook in het Engels als Life Sciences. Volgens de opleidingspagina van de HAN kun je specialiseren in Biomedisch Onderzoek, Biotechnologie of Moleculaire Plantenbiologie. De pagina noemt medisch analist en laborant als beroepen, en een pre-master gevolgd door een master, zoals Molecular Life Sciences aan de HAN.

Hogeschool Rotterdam biedt BML aan als Bachelor of Science. De pagina noemt research analist, diagnostisch analist en consultant als functies, en onderzoek, diagnostiek, de biotech- of farmaceutische industrie en ziekenhuizen als werkvelden. Bron: Hogeschool Rotterdam, BML.

Avans biedt Chemie aan in Breda en Den Bosch, als Bachelor of Science. De pagina noemt functietitels als biochemisch analist, researchmedewerker en productontwikkelaar, en de farmaceutische industrie als werkveld. Bron: Avans, Chemie.

Hogeschool Utrecht biedt Chemie aan als Bachelor of Science of als ingenieur (ing.). Volgens Hogeschool Utrecht werken afgestudeerden als chemisch analist of kwaliteitscontroleur in een lab van een chemisch bedrijf, een onderzoeksinstituut of de voedingsmiddelenindustrie. De pagina noemt de farmaceutische industrie niet.

Welke universitaire bachelors en masters passen erbij?

De lijst is een selectie en geen volledig overzicht of ranking. Andere instellingen bieden vergelijkbare opleidingen aan.

Voor het vakgebied klinisch onderzoek kan de Clinical Research Skills Micromaster van de Universiteit Utrecht een bachelor aanvullen. Volgens de pagina van de Universiteit Utrecht gaat het om de principes en methoden van klinische epidemiologie en data-analyse, parttime en online, goed voor 10 EC. Het is geen diploma en geen master, en de vijf vakken zijn onderdeel van de master Epidemiology.

Wie in biotechnologie wil werken, kan de vacatures voor biotechnologen bekijken. Voor het werk aan geneesmiddelen is er het vakgebied farmaceutische ontwikkeling.

Welke opleiding past bij welke groep functies?

"Past bij" is geen eis. De tabel laat zien welke opleidingen aansluiten bij een groep functies, en de vacature zegt welke opleiding of ervaring een werkgever zoekt.

Bij onderzoek kun je de vacatures voor research scientists bekijken, bij kwaliteit de vacatures voor QA-specialisten en bij regelgeving de vacatures voor regulatory affairs specialisten. Medtech-engineering vind je in de vacatures voor biomedical engineers en het vakgebied medische technologie. Voor klinisch onderzoek is er het vakgebied klinisch onderzoek en het artikel CRA worden zonder ervaring.

Wat als je opleiding niet precies past?

Drie routes helpen als je opleiding net niet past. Met een mbo-diploma op niveau 4 kun je doorstromen naar een hbo-bachelor in een verwante richting. Een hbo-bachelor kan via een pre-master leiden naar een master. Een master geeft toegang tot verdere functies in onderzoek en ontwikkeling.

Een aanvullend onderdeel zoals de micromaster Clinical Research Skills kan een bachelor of werkervaring in de gezondheidszorg aanvullen met kennis van klinisch onderzoek. Het is geen vervanging van een diploma. Wie uit een andere sector komt, kan met een aanvullende opleiding of cursus instromen, en het artikel over omscholen naar de farmasector beschrijft die overstap. Welke eisen een werkgever stelt, staat in de vacature.

Welk diploma vraagt de weg naar Qualified Person?

Een Qualified Person heeft volgens artikel 49 van Richtlijn 2001/83/EG een diploma nodig van een universitaire opleiding, of een door de lidstaat als gelijkwaardig erkende opleiding, van ten minste vier jaar theoretisch en praktisch onderwijs in een van zes vakgebieden, waaronder farmacie, scheikunde en biologie. De opleiding omvat ook ten minste twaalf basisvakken. De minimumduur van vier jaar mag drie en een half jaar zijn, als daarna een opleiding van ten minste een jaar volgt met ten minste zes maanden stage in een voor het publiek toegankelijke apotheek, afgesloten met een examen van universitair niveau.

Daarna volgt praktijkervaring: ten minste twee jaar bij een of meer ondernemingen met een fabricagevergunning. Bij een opleiding van ten minste vijf jaar mag die ervaring met een jaar korter, en bij ten minste zes jaar met anderhalf jaar.

De IGJ toetst opleiding en werkervaring. Bij een andere opleiding vraagt de IGJ om een vergelijking met het vakkenpakket, en bij een studie buiten de Europese Unie is een vergelijkingscertificaat van Nuffic nodig. Bron: IGJ, rol van Qualified Person. Of een bepaalde opleiding voldoet, toetst de IGJ bij de aanvraag. Lees de uitleg in Qualified Person worden: eisen en route en in de QP-opleiding in Nederland.