Analytical chemist in de farma: wat doet een analytisch chemicus?

Wat doet een analytical chemist in de farmaceutische industrie?

Je werkt aan de analytische methode zelf. De functie heeft geen officiële definitie, maar de richtlijnen beschrijven wat er met een analytische methode moet gebeuren: ontwikkelen, valideren, overdragen en bewaken. Titels verschillen per bedrijf, dus de taken lees je beter in de vacature dan in de titel.

Je bepaalt welk attribuut van een werkzame stof of geneesmiddel gemeten moet worden, zoals identiteit, gehalte, onzuiverheden of dissolutie, en kiest daarvoor een techniek. Volgens ICH Q6A gaan de algemene tests voor een nieuw geneesmiddel over beschrijving, identificatie, gehalte en onzuiverheden. Bij een onverwacht resultaat zoek je mee naar de oorzaak in de methode, het monster of het proces, samen met process development, QC, quality assurance (QA) en validation engineering. Bekijk de actuele vacatures voor een analytical chemist.

Wat is het verschil tussen een analytical chemist en een QC-analist?

De analytical chemist werkt aan het begin van de levenscyclus van een methode, de QC-analist gebruikt haar in de routine.

De verdeling verschilt per bedrijf. Sommige organisaties laten QC methoden zelf valideren en overdragen, andere hebben daarvoor een aparte afdeling voor analytische ontwikkeling. Chapter 6 van de Europese GMP-richtlijn geeft QC ook de taak om procedures op te stellen en te valideren, dus lees de taken in de functieomschrijving en het organogram. Voor de routinekant is de gids over werken als quality control analyst nuttig, voor apparatuur de gids over werken als validation engineer.

Hoe ontwikkel je een analytische methode volgens ICH Q14?

Je begint met de vraag wat er gemeten moet worden en met welke prestatie, en pas daarna met de techniek. Bij de uitgebreide aanpak leg je die prestatiecriteria vast in een analytical target profile (ATP); formele documentatie van een ATP is volgens ICH Q14 optioneel. Een ATP stuurt de keuze van de techniek en is daarna de basis voor de validatie.

ICH Q14 kent een minimale en een uitgebreide aanpak. De minimale aanpak is een geldige keuze: je stelt de te testen productattributen vast, kiest een geschikte technologie, onderzoekt specificity, accuracy, precision en robustness, en documenteert de procedure. De uitgebreide aanpak voegt een risicobeoordeling en gestructureerde experimenten toe, zoals een design of experiments (DoE), en een control strategy met bereiken voor relevante parameters.

Robustness toets je door procedureparameters opzettelijk te variëren. Een platformprocedure, die voor meerdere producten met weinig aanpassing wordt gebruikt, kan voor een nieuwe toepassing korter worden ontwikkeld. Bij elke analyse bewaakt een systeemgeschiktheidstest (system suitability) of het systeem werkt. Het overzicht van ICH-richtlijnen laat zien welke richtlijnen erbij horen, en kijk naar vacatures waarin method development wordt gevraagd.

Hoe valideer je een methode volgens ICH Q2(R2)?

Je valideert een methode door vooraf een protocol vast te leggen, de experimenten uit te voeren en de uitkomsten te toetsen aan criteria die je van tevoren hebt gesteld. Het protocol beschrijft het doel van de procedure, de prestatiekenmerken en de bijbehorende criteria. Een afwijking van het protocol onderzoek je en leg je vast.

ICH Q2(R2) is een volledige herziening van Q2(R1) en sluit aan op Q14. Per gemeten kwaliteitskenmerk toon je normaal de volgende prestatiekenmerken aan:

Robustness beoordeel je in het algemeen tijdens de ontwikkeling, vóór de validatiestudie. Een procedure die veranderingen in relevante kwaliteitskenmerken tijdens opslag kan detecteren, heet stability-indicating. Annex 15 (Qualification and validation) eist dat alle analytische testmethoden die bij kwalificatie, validatie of reinigingsvalidatie worden gebruikt, gevalideerd zijn. Een wijziging kan (her)validatie vragen, en de omvang hangt af van de prestatiekenmerken die de wijziging raakt. Zie ook vacatures waarin validatie wordt genoemd.

Welke specificaties, onzuiverheden en stabiliteitsstudies ondersteun je?

Je stelt de specificatie niet in je eentje vast. De fabrikant stelt haar voor en onderbouwt haar, en de autoriteiten keuren haar goed. Jij levert de methoden en de data waarop de onderbouwing rust, zoals welke onzuiverheden voorkomen en of de methode afbraakproducten van de werkzame stof scheidt.

Bij een chemisch gesynthetiseerde stof gaan de onzuiverheden over uitgangsmaterialen, bijproducten, afbraakproducten en residuele oplosmiddelen. Bij biologische producten staan zuiverheid en potency centraal, en Q3A en Q3B vallen er niet onder. Stabiliteitsstudies leveren de tijdreeksen waarmee je vaststelt of een product binnen de specificatie blijft. Stresstesten met temperatuur, oxidatie, fotolyse en hydrolyse helpen de stability-indicating kracht van een methode aan te tonen. Bij chromatografie, zoals high performance liquid chromatography (HPLC), kan dezelfde procedure gehalte en onzuiverheden meten. Meer praktijk staat in vacatures waarin HPLC wordt genoemd. ICH Q6A zegt dat farmacopee-procedures waar passend worden gebruikt; de Europese Farmacopee is de gezamenlijke farmacopee uit het Verdrag van 1964.

Hoe gaan methode-overdracht, OOS-onderzoek en data-integriteit?

Bij een overdracht leg je uit hoe de methode werkt, wat de kritische punten zijn en welke criteria gelden. De overdragende locatie verifieert eerst dat de methode overeenkomt met die in de handelsvergunning of het technisch dossier. Een gap-analyse bepaalt welke aanvullende validatie nodig is, en het overdrachtsprotocol legt de acceptatiecriteria vast. Volgens Q2(R2) wordt bij overdracht naar een ander laboratorium een gedeeltelijke of volledige revalidatie en/of een vergelijkende analyse van representatieve monsters uitgevoerd; co-validatie met gegevens van meerdere locaties kan ook voldoen. Het ontvangende laboratorium voert de vergelijking uit. Zoek ook vacatures met technology transfer.

Een out-of-specification (OOS) resultaat ligt buiten de specificatie of het acceptatiecriterium. Chapter 6 eist een procedure voor het onderzoek van OOS- en out-of-trend (OOT) resultaten. Het FDA-richtsnoer voor OOS-onderzoek is Amerikaans en niet bindend, en het geldt niet in de EU. In dat richtsnoer begint fase 1, het laboratoriumonderzoek, met een beoordeling van de laboratoriumdata, waar mogelijk voordat testpreparaten worden weggegooid. Is er geen duidelijke laboratoriumfout, dan volgt fase 2, een onderzoek op grote schaal onder leiding van de kwaliteitseenheid. De analist bewaart de testpreparaten en legt vast wat er is gebeurd; jij helpt de methode, de data en de chromatogrammen te beoordelen. Herhaald testen tot het resultaat goed is, "testing into compliance", noemt de FDA onwetenschappelijk.

Bij data-integriteit moet je kunnen uitleggen wat je deed en waar de data staan. Volgens de Q&A over GMP van het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) is de hoofdverwachting naleving van de ALCOA-principes: Attributable, Legible, Contemporaneous, Original en Accurate. Annex 11 (Computerised Systems, revisie van januari 2011) vraagt dat systemen vastleggen wie data invoert, wijzigt, bevestigt of verwijdert, met datum en tijd, en zegt dat op basis van een risicobeoordeling een audit trail van GMP-relevante wijzigingen en verwijderingen wordt overwogen. Lees de uitleg over data-integriteit en ALCOA+ en bekijk vacatures waarin ALCOA wordt genoemd.

Welke opleiding past bij een analytical chemist en hoe groei je door?

Er is geen wettelijke opleidingseis, dus wat een werkgever vraagt staat in de vacature. Een hbo-opleiding (hoger beroepsonderwijs) of wo-opleiding (wetenschappelijk onderwijs) in de scheikunde past bij het werk. Hogeschool Leiden biedt de hbo-bachelor Chemie met de specialisatie Analytische Chemie, met onder meer vloeistof- en gaschromatografie en massaspectrometrie (Hogeschool Leiden, Chemie). Avans geeft Chemie voltijd in Breda en Den Bosch; analyseren met geavanceerde technieken is daar de kern (Avans, Chemie voltijd). Deze instellingen zijn voorbeelden, geen complete lijst.

Je hebt analytisch en statistisch denken nodig, en je werkt volgens procedure en blijft toch kritisch. Je leest Engelse richtlijnen en dossiers, rapporteert duidelijk en meldt een afwijking. GMP leer je grotendeels via training en werk. Voor doorgroei kun je dieper in een techniek gaan, een team of methodeontwikkeling leiden, of zijwaarts naar QC, QA, validatie of regulatory affairs. Titels verschillen per bedrijf en er is geen vaste ladder. Lees ook de gids over werken als laboratory technician en het artikel over laboratoriumopleidingen. Zie ook werkgevers met vacatures voor een analytical chemist en het vakgebied farmaceutische ontwikkeling.